اختلالات بویایی

اختلالات بویایی در افراد می تواند به دلایل مختلفی در افراد دیده شود . از جمله این عوامل عبارتند از ،عفونت فوقانی تنفسی پس از ویروس، بیماری بینی و سینوس و آسیب سر . در نتیجه یکی از عوامل شایع مراجعه افراد به متخصص گوش و حلق و بینی اختلال در بویایی می باشد . درک طعم غذاها و نوشیدنی‌ها ارتباط زیادی با بوی آن‌ها دارد بنابراین هر بیماری، ضربه یا مشکلی که منجر به اختلال بویایی شود می‌تواند بر اشتها، وزن و حتی کیفیت زندگی فرد تاثیرگذار باشد. به عنوان مثال عدم درک بوی گاز و بوی دود در هنگام آتش‌سوزی می‌تواند منجر به خطرات جانی برای فرد شود، بنابراین همان‌قدر که زیبایی ظاهری بینی اهمیت دارد، بویایی بینی نیز اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.

اختلالات بویایی

جراحی بینی یکی از جراحی‌هایی است که در سال‌های اخیر شیوع بالایی داشته است و هر ساله افراد زیادی جهت اصلاح اندازه و فرم بینی خود برای این جراحی اقدام می‌نمایند، با توجه به اینکه بینی در مرکز صورت قرار دارد می‌تواند در زیبایی ظاهری و چهره‌ی افراد تاثیر چشمگیری داشته باشد اما با وجود تغییرات مثبتی که بعد از جراحی بینی در ظاهر افراد ایجاد می‌شود، عوارض جانبی پس از جراحی همواره باعث نگرانی افرادی است که تصمیم به این جراحی دارند، عوارضی مانند خونریزی، عفونت و آسیب‌های عملکردی به بینی، یکی از آسیب‌های عملکردی که ممکن است پس از جراحی بینی ایجاد شود اختلال بویایی می‌باشد.

اکثر بیماران پیش از اینکه جهت جراحی بینی اقدام نمایند نگران آسیب به عملکرد بینی از جمله حس بویایی می‌باشند.

متاسفانه در تحقیقاتی که راجع به عوارض جانبی پس از جراحی بینی انجام شده است، اطلاعات اندکی راجع به اختلالات بویایی در دست می‌باشد اما تورم پس از جراحی، فلج عصب بویایی و لخته شدن خون در حفره‌ی بینی همگی از عواملی هستند که می‌توانند پس از جراحی بینی موجب اختلال در بویایی فرد شود.

با اینکه اختلال در بویایی پس از جراحی بینی می‌تواند بسیار ترسناک به نظر برسد اما باید به یاد داشته باشید که این اتفاق بسیار به ندرت پیش می‌آید، با این حال جهت جلوگیری از ایجاد این مشکل لازم است پیش از جراحی بینی، بهترین جراح بینی در تهران را انتخاب نمائید تا میزان عوارض پس از جراحی من جمله اختلال در بویایی به حداقل ممکن کاهش پیدا نماید.

اختلال بویایی پس از جراحی بینی

در جراحی بینی تغییرات ساختاری در بینی به وجود می‌آید، پس از این تغییرات مدت زمان چند ماه جهت بهبود و التیام زخم‌های حاصل از این جراحی نیاز است. متورم شدن بافت بینی و اختلال در اعصاب و زخم‌هایی که در مجرای هوایی بینی وجود دارد همگی می توانند منجر به اختلالاتی در حس بویایی شوند.

اگرچه تمام این موارد می‌توانند موجب اختلالاتی در حس بویایی شوند اما در اکثر موارد این اختلالات موقتی بوده و با کاهش تورم و پاک شدن مجرای تنفسی، بویایی و چشایی بیماران به مرور احیاء می‌شود.

به طور میانگین 3 تا 6 هفته زمان لازم است تا حس بویایی افراد پس از جراحی بینی ترمیم شود، گاهی اوقات این زمان تا یک سال نیز ممکن است ادامه داشته باشد زیرا در برخی بیماران میزان تورم بینی ممکن است تا یک سال باقی بماند.

به طور کلی هر گونه ضربه‌ای که به بینی وارد شود حتی در صورتی که ضربه مستقیم به عصب بینی وارد نشود می‌تواند بویایی فرد را تحت تاثیر قرار دهد، جراحی بینی نیز به عنوان عاملی که تعییرات اساسی در ساختار اسکلتی بینی وارد می نماید می‌تواند منجر به تغییر و اختلالاتی در بویایی فرد شود.

عملکرد حس بویایی و چشایی چگونه است؟

جهت درک اختلال بویایی پس از جراحی بینی باید نجوه عملکرد حس بویایی و چشایی را ابتدا مرور نمائیم.

زمانی که از طریق بینی تنفس می‌کنیم پایانه‌های عصبی داخل بینی، مولکول‌های مربوط به بویی را که در هوا وجود دارد تشخیص می‌دهند. سپس این مولکول‌ها از طریق بینی به پشت گلو وارد می‌شوند و به این ترتیب جوانه‌های چشایی می‌توانند طعم غذا را بر اساس بو تشخیص دهند.

در هنگام سرماخوردگی، مجراها و اعصاب بینی مسدود می‌شوند بنابراین حس بویایی و چشایی به صورت موقت مختل می‌شود. پس از جراحی بینی نیز به دلیل تورم و کبودی همین منجر به اختلال بویایی و چشایی می‌شود.

نقش التهاب در ایجاد اختلالات بویایی

برای جلوگیری از ایجاد این نوع از اختلالات باید به عوامل تهدید کننده مثل میکروب ها و بخارات سمی توجه داشته باشید

هنگامی که جریان هوا در داخل بینی تغییر می کند، مولکول های بویایی به اپیتلیوم بویایی آسیب می رساند ،اپیتلیوم بویایی عمدتا در شکاف التهابی قرار دارد.

علل از دست رفتن بویایی ناشی از SND

ضرر و زیان ناشی از SND علل مختلفی دارد در میان آنها التهاب (رینیت آلرژیک و غیر آلرژیک و سینوزیت مزمن با یا بدون پولیپ)، نئوپلاسم ها و زخم ها پس از عمل جراحی نیز تاثیر گذار هستند.در مطالعه 53 بیمار مبتلا به ضایعه بویایی ناشی از SND، 21 سینوزیت مزمن با پولیپ بینی داشتند، 19 سینوزیت مزمن بدون پولیپ، 8 نفر مبتلا به رینیت آلرژیک، 2 نفر پس از جراحی، 1 نفر رینیت آتروفیک و 1 نفر پاپیلوم معکوس داشتند در بیماران مبتلا به رینیت آلرژیک نشان داده شده است که میزان از دست رفتن بویایی با وجود پروتئین کاتیونی ائوزینوفیلی ارتباط دارد که به عنوان نشانگر حساس آلرژی شناخته شده است

منظور از اختلالات بویایی چیست؟

• عدم تشخیص بوها
• عدم توانایی کامل در تشخیص بو ها ،در صورتی که فرد در هنگام تولد نیز بدون حس بویایی متولد شود می توان گفت به آنومیسم مادرزادی مبتلا می باشد .
• احساس کردن بویی که وجود ندارد
• احساس تغییر در درک بعضی از بوها ،مثلا ممکن است در این افراد بو های خوشبو بد و زننده احساس شوند .

راه های تشخیص اختلالات بویایی

ابتدا جراح بینی در رابطه با تمام بیماری های بیمار ،جراحی ها ،داروهای مصرفی و ضربه های سر وموارد دیگر از بیمار سوال می پرسد .

بعد از اطلاع از سابقه ی بیمار ،نواحی سرو گردن بیمار را از طریق آندوسکوپی معاینه کامل می کند

احساس بویایی در فرد را با کمک محلول های رقیق شده بودار ،ارزیابی می شود .

سپس در آخرین مرحله با کمک روش های تصویر برداری مناسب برای تعیین استریای بویایی ارزیابی نهایی انجام می شود .

راهکارهایی جهت بهبود اختلال بویایی پس از جراحی بینی

سلول‌هایی که در گیرنده‌های بویایی قرار دارند وظیفه‌ی دریافت مواد شیمیایی و حل شدن در اپیتلیوم را دارند که تحت عنوان اعصاب بویایی شناخته می‌شوند. این اعصاب از داخل حفره‌های بینی به بالای قاعده جمجمه می‌رسند، تورم می‌تواند عملکرد این اعصاب را مختل نماید.

همان طور که ذکر شد یکی از دلایلی که منجر به اختلال بویایی می‌شود، تورم بینی در هفته‌های اول پس از جراحی می‌باشد بنابراین با کمپرس آب سرد و کاهش تورم می‌توانید به بازگشت سریعتر حس بویایی پس از جراحی بینی کمک نمائید.

بهبود بویایی پس از جراحی بینی

با توجه به مواردی که ذکر شد باید به یاد داشته باشید که جراحی بینی در برخی مواقع می‌تواند منجر به بهبود بویایی شود.

به عنوان مثال اگر جراحی بینی به دلیل انسداد بینی انجام شده باشد پس از جراحی و رفع انسداد و گرفتگی بینی، میزان بویایی بیمار بسیار بهبود می‌یابد.